Archivo de la etiqueta: Literatura Galega

Reseña: El peregrino y otras historias en Compostela

Más información en la web de Alvarellos Editora

Mucho se ha escrito sobre Emilia Pardo Bazán en este año del centenario del fallecimiento de la gran autora gallega, y uno de los nombres más destacados de la narrativa española de fines del siglo XIX, pero siendo justos me parece que aún se puede y se debe seguir compartiendo con cariño y entusiasmo el amor por sus obras, y eso es lo que me he propuesto con esta entrada. Mi objetivo es acercar a más lectores a los relatos que aparecen recogidos en “El peregrino y otras historias en Compostela”, un libro maravilloso que destaca por su cuidada edición que con tanto esmero y un cuidado exquisito han elaborado en Alvarellos Editora.

El peregrino y otras historias en Compostela” es un libro que recopila diez relatos, dos novelas cortas, y el comienzo de una novela que la autora no finalizó, y una cosa que tienen en común todas estas historias es que están relacionadas con la ciudad de Santiago de Compostela.

Es innegable que cuando los lectores nos encontramos con un libro que reúne diferentes historias, que una autora ha estado escribiendo en un periodo de tiempo de varias décadas, puede ser que algunos textos resulten más apetecibles a los lectores; pero siendo justo tengo que decir que los textos aquí reunidos están en una sintonía que les da un punto extra como conjunto.

El libro comienza con un poema, de una joven Emilia Pardo Bazán, dedicado a Santiago de Compostela, y a modo de despedida tras haber visitado la ciudad; pero que funciona muy bien como introducción a la lectura. Luego nos encontramos con una historia como “Un destripador de antaño” en la que la autora despliega ese sentido del humor tan inteligente que todos apreciamos. Más costumbrista es “El baile del querubín” un relato en que descubriremos las costumbres que mejor reflejan a la sociedad compostelana.

Además también podemos encontrarnos con una temática más mística y espiritual, empezando con “La santa de Karnar” y siguiendo con “El peregrino”, siendo este segundo relato uno de los que más me han sorprendido, ya que concentra en muy pocas páginas una historia con muchos matices sobre un peregrino, que está realizando el camino por séptima vez y lo hace como ofrecido al apóstol Santiago. Y no me gustaría dejar de mencionar, la novela corta “Belcebú”, una historia de intrigas y sospechas protagonizadas por un viajero que quiere iniciarse en la carrera eclesiástica, y solicita protección al conde de Landoira, y quién irá conociendo a la familia del conde, pero que con su áurea de misterio se irán generando una serie de sospechas alrededor de este personaje.

Y también encontramos el aroma tan reconocible de las novelas de la autora nacida en A Coruña, en varios de los textos que aparecen en “El peregrino y otras historias en Compostela”, por ejemplo “Esfinge” es un comienzo de una novela que Pardo Bazan dejó aparcada, y en la que se nos presenta a un joven llamado Lope, que es un muchacho joven, huérfano de padre, que vive con una madre muy religiosa y que vive muy preocupada porque su hijo no terminé sucumbiendo al poder del amor. Mientras que en “La muerte del poeta”, la trama gira entorno a una herencia, y se nos muestra como el deber siempre es enemigo del amor, y es que nuestro protagonista decide viajar con un amigo médico, para ayudarle a resolver un asunto relacionado con la última voluntad de un hombre que en su testamento ha decidido dejarle todo a la viuda.

Y para terminar, me gustaría decir que “El peregrino y otras historias en Compostela” (Alvarellos Editora, 2021) es una de esas obras de narrativa que no puedes dejar de leer; los relatos aquí seleccionados nos ofrecen una serie de historias con las que uno puede seguir disfrutando de la prosa de la gran autora gallega, y también puede ser una obra que funcione muy bien para nuevos lectores que quieran acercarse a la figura de Emilia Pardo Bazán por primera vez.

Recensión: Mamá pelicano de Alicia Fernández

Máis información no Facebook de Edicións Espiral Maior

Hoxe apetéceme moito compartir as miñas impresións sobre o último libro de poesía que lin, un libro que descubrín grazas ao programa da Radio Galega Diario Cultural na sección de propostas poéticas que ten Alba Cid, este poemario leva por título “Mamá pelicano” (2020), e asínao Alicia Fernández e está editado en Edicións Espiral Maior.

Ademais debemos comentar que “Mamá pelicano” foi distinguido co XIX Premio de poesía Fiz Vergara Vilariño do concello de Sarria, e segundo puiden comprobar na prensa impúxose nun certame poético con gran número de participantes e case sesenta obras presentadas.

Pero deixando os premios a un lado creo que debemos de poñer especial atención a este libro, xa que se trata da segunda obra poética da autora tras publicar “Botar o mar polos ollos” no ano 2005. Estamos ante un libro que é moi especial, empezando co prólogo de Anxos Sumai, no que se nos conta cal foi o motor deste libro, e terminando cun poema como “Esta mañá” que é unha auténtica marabilla.

O que me gusta deste poemario é como xorden esas poderosas imaxes que o lector vai atopando coa lectura dos poemas; temos a unha nai ausente ou triste, que é unha nai que non está presente na vida dos seus fillos como ocorre en “Xa que nos deixas de estar triste,”. Mención especial para a avoa, quen está moi presente no poemario, e é unha figura recorrente como vemos en “Fixemos un ramallete”. E á vez a autora cóntanos en diversos poemas características e curiosidades sobre os pelícanos e outras aves mariñas, por exemplo en “Os pelicanos son lixeiros,”.

E como sempre aproveito este último parágrafo para recomendar a lectura de “Mamá pelícano” ( Edicións Espiral Maior, 2020) de Alicia Fernández, un libro que me sorprendeu gratamente, que trata temas reais sobre a vida, e onde a memoria e os recordos tamén están moi presentes.

Recensión: Sibila de Rosa Aneiros

Gustaríame dedicarlle unha entrada a un libro que gocei desde as primeiras páxinas e ata as últimas liñas, titúlase “Sibila”, a súa autora é Rosa Aneiros, e é un dos grandes lanzamentos de narrativa da Editorial Xerais nesta primeira metade de ano. Desta novela gustaríame dicir que me parece unha proposta moi interesante e orixinal, onde nos atopamos con que o último dos capítulos que ilustran esta historia atópase ao principio do libro, e desta forma créase unha atmosfera de suspense, que irá espertando a curiosidade dos lectores con apenas un par de páxinas lidas, e en certa maneira podemos dicir que se trata dunha historia ou novela que che atrapa desde as primeiras páxinas.

O argumento desta novela poderíase resumir en que Sibila, a nosa protagonista, ten un plan secreto e un pasado misterioso relacionado coa illa na que se criou, un lugar que a súa familia abandonou en busca dun futuro mellor na cidade. Nesta illa só poden vivir as persoas propietarias, xa que é un lugar protexido cunha serie de normas moi estritas e un lugar onde reinan os segredos e as intrigas.

Aínda que Sibila é a gran protagonista sobre a cal se constrúe a novela, iremos coñecendo a varios dos veciños da illa e eses sucesos que marcaron a súa vida, por exemplo a traxedia de Amelia. E tamén coñeceremos a Pedro, outro dos protagonistas desta novela, pero cun papel máis pequeno e aparicións puntuais, tratase dunha persoa relacionada con Sibila, a quen coñece dende hai bastantes anos, a pesar de que xa pasaron anos desde a última vez que se viron, a relación é bastante intensa.

Sibila” é unha novela de corte intimista, onde se reflexiona acerca de moitos temas como pode ser o paso do tempo e envellecer, a memoria e os recordos, a conservación da natureza e esas últimas comunidades rurais, a maternidade, a identidade e a familia… Pero tamén é certo que esta é unha obra onde as descricións da paisaxe, do clima, e da natureza están moi presentes, e un sente que pertence a esa illa desde o momento en que Sibila se bota ao mar para alcanzar as súas costas.

Para concluír gustaríame recomendar a lectura desta gran novela que leva por título “Sibila” e que asina con brillantez Rosa Aneiros, unha novela moi literaria, cunha linguaxe que poderiamos definir como “poética”, e con escenas cunha poderosa carga emotiva, por exemplo a que podemos atopar no capítulo corenta e sete, o monólogo de Eleuterio, e que pode resumir á perfección esa forma tan elaborada que ten a autora á hora de narrar as súas historias. Esta foi a miña primeira aproximación á obra de Rosa Aneiros, pero estou convencido de que non será o último que lea desta autora que tanto me sorprendeu.

Recensión: A vida secreta de Úrsula Bas

Hoxe teño moitas ganas de falar de “A vida secreta de Úrsula Bas” de Arantza Portabales, unha novela que publicou Editorial Galaxia o pasado día 6 de Maio, e que eu rematei de ler a semana pasada. Nesta primeira aproximación á obra narrativa de Portabales atopeime cunha novela adictiva, áxil e sinxela de ler, e con moitos xiros e cliffhangers que funcionan moi ben.

Esta é unha novela na que vivimos un caso policíaco que ten como protagonista á popular escritora Úrsula B., quen se atopa secuestrada e retida contra a súa vontade por un acosador; neste caso que investigan o inspector Santi Abad e a subinspectora Ana Barroso todos parecen culpables, pero unha serie de pistas farán que os nosos queridos policías se atopen ante unha investigación apaixonante por descubrir non só ao culpable senón tamén por tratar de comprender como foi que Úrsula terminou nesta situación.

A pesar de que “A vida secreta de Úrsula Bas” é unha novela de xénero, xénero policial ou novela negra, debemos destacar que se tratan problemas da vida real e que están presentes na nosa sociedade, como pode ser a preocupación pola pouca intimidade que ofrece o mundo dixital, algo que vemos co personaxe de Úrsula, quen sabía que a estaban a vixiar, pero aínda así decidiu entrar no xogo do acosador. Ou o machismo que aínda está presente na contorna dunha comisaría, con policías que pensan que teñen que protexer as súas compañeiras.

Outra cousa que me gustaría mencionar é que a pesar de que Abad e Barroso son dous personaxes moi carismáticos que reciben moita atención por parte do lector, esta é unha novela bastante coral, construída con varios puntos de vista que imos coñecendo nos diferentes capítulos, e mesmo podemos ser testemuña da mente do culpable, con varios capítulos moi intensos baixo a súa narración. E isto é algo que tamén está presente no final, un final que se pode entender como unha homenaxe aos personaxes que aparecen nesta novela, vendo na miña primeira persoa como estes personaxes que nos acompañaron durante máis de catrocentas páxinas viviron o desenlace da historia creada por Arantza Portabales.

Como dicía anteriormente, Abad e Barroso son dous personaxes que funcionan moi ben, trátase dun equipo de policías cunha relación moi estreita, con todo o que iso implica. Pero tamén é innegable que son eles os que lle dan, de cando en vez, un toque de humor á novela cuns diálogos moi divertidos. Ademais non podemos deixar de mencionar que é a través de Abad e Barroso que coñecemos a dinámica dunha investigación policial, con todos os procedementos da mesma, os informes dos forenses, os “conflitos” entre diferentes comisarías, e esas investigacións nas que non se poden fiar de ninguén.

E para terminar gustaríame dicir que “A vida secreta de Úrsula Bas” de Arantza Portabales é unha historia marabillosa e que de verdade merece moito a pena, unha novela que é moi entretida e atrapa ao lector desde os primeiros capítulos, uns capítulos que ao ser bastante breves fan que o lector sempre desexe ler un máis. Pero persoalmente teño que dicir que o capítulo que máis me gustou é un dos últimos, o 102 “A verdade”, pero non por supoñer a culminación do caso, que é algo que ocorre no capítulo anterior, senón pola forza dos sentimentos neste capítulo descritos, un capítulo breve pero con moito significado para a historia que nos quere facer chegar a autora. Así que xa sabedes esta é unha das novelas máis recomendadas para ler agora que se achega o verán.

Recensión: Silencio de Agustín Agra

Máis información na web de Galaxia

Silencio” de Agustín Agra, publicado por Editorial Galaxia no 2020, é un libro de relatos onde nos atopamos con oito relatos curtos nos que aparecen varios dos personaxes máis importantes do ámbito científico como poden ser como Newton, Galileo ou Copérnico. Trátase dun libro no que Agustín Agra desprega todo un sen fin de estilos e voces diferentes, o que axuda a que o lector poida sorprenderse e atopar algo diferente en cada un dos relatos, pero todos eles teñen en común esa gran débeda que a historia ten con estes xenios que foron quen de cambiar o mundo no que vivían. Uns relatos que segundo palabras de Agra están relacionados entre eles, algo que consegue grazas á figura de Alexander von Humboldt; e a pesar de que en “Silencio” repásase de forma moi rigorosa a vida deses grandes nomes da ciencia e o coñecemento, tamén atoparemos ficción para explicarnos a vida desas persoas que viviron e formaron parte de épocas moi diferentes ao mundo que coñecemos hoxe en día.

Un dos relatos que máis me gustou, pola maneira na que o autor decide contarnos esa historia é “O contador de chícharos”, un relato no que dous homes dialogan acerca dun terceiro, e o curioso deste relato non está no que están a falar, senón na sua identidade, os protagonistas deste relato non son outros que un par de monxes que coñecían en primeira persoa a Gregorius Johann Mendel, quenes comentan cousas sobre a súa vida, e sobre os experimentos que levou a cabo, e cal foi o motor da súa curiosidade científica.

Tamén temos que mencionar o cuarto e o quinto dos relatos que aparecen en “Silencio”. En “Transformismo” podemos gozar dun intercambio de correspondencia entre Charles Lyell e Georges Cuvier, cartas nas que mostran as súas diferentes visións á hora de tratar de xustificar cantos anos ten a terra que habitamos, e é ademais unha reflexión sobre a importancia da ciencia e a verdade. E este relato condúcenos directamente ao seguinte, “I think”, e enlazamos grazas a que o protagonista deste relato, Charles Darwin, levouse o segundo tomo de Principles of Geology de Charles Lyell á súa espectacular viaxe a bordo do HMS Beagle polo continente americano; unha viaxe coa que seremos testemuñas de como o que alí atopou cambioulle non só a vida, senón que cambiou a súa forma de entender a ciencia e a vida.

En “Impostura” nosa narradora será unha xornalista que ten que escribir un artigo sobre ciencia, e que desexa facelo sobre unha muller importante relacionado con ese mundo, primeiro rexeita varias ideas sobre personaxes populares, logo pensa en darlle voz a nomes menos coñecidos, pero ao final todo parece apuntar a Antoine Lavoisier, do que iremos repasando acontecementos importantes da súa vida e os seus descubrimentos e ideas no campo da química, para terminar reflexionado sobre o importante papel da súa muller, Marie-Anne Pierrette Paulze, nas investigacións de Lavoisier.

Mentres que en “Omne vivum” Louis Pasteur comparte cos lectores todas as dificultades atopadas no camiño de refutar a teoría da xeración espontánea, e o que o seu descubrimento podería supoñer para a sociedade científica daquela época, na que aínda non existía unha separación real entre fe e ciencia, e como a evolución científica pode ser utilizada tanto para dar luz as novas ideas das mentes máis brillantes, ou poden volverse contra dos investigadores que terán que afrontar un novo reto para tratar de levar a cabo as súas investigacións.

A modo de conclusión gustaríame recomendar a lectura de “Silencio” de Agustín Agra, porque trátase dun libro moi interesante, no que é obvio que houbo un gran traballo documental por parte do autor, pero que está en perfecto equilibrio co talento narrativo de Agra, quen nos comparte unha reflexión moi necesaria nas últimas páxinas do libro sobre o necesario de valorar a ciencia e o coñecemento en contra do ruído e a ignorancia.

Recensión: XelArias. Palabra á intemperie.

Esta entrada está dedicada a un deses libros que paréceme merecen estar presentes cando nos atopemos realizando o repaso ao 2021; un ano que no literario está marcado polo feito de que lle dedicaran o Día das Letras Galegas a Xela Arias, e é debido a iso que esta entrada está dedicada a este marabilloso libro que leva por título “XelArias. Palabra á intemperie” e que recentemente publicou Baía Edicións, tratase dun libro asinado por Emma Pedreira e con ilustracións de Laura Romero.

Como moitos xa saberedes, o pasado día 22 de decembro a Real Academia Galega decidia adicarlle o Día das Letra Galegas a Xela Arias, sendo en certa maneira unha homenaxe moi merecida e que se estende a todo o ano 2021. Arias é unha figura moi presente, e un referente para as novas xeracións; o seu labor como tradutora, editora e poeta convertérona nunha das autoras máis populares entre os lectores. Cómpre non olvidar que foi en 2019 cando A Sega elixiu a autora lucense como Señora das Nosas Letras na VI romaría do Día das galegas nas Letras.

Poderiamos dicir que “XelArias. Palabra á intemperie” é unha homenaxe moi persoal que busca poñer en valor a figura de Xela Arias. Ademais dunha aproximación na que a autora quere tender pontes entre a poeta Xela Arias e o lector. E non podemos deixar de mencionar, a orixinalidade deste novo libro de Emma Pedreira, que é un exercicio de creación literaria moi interesante, e que consiste en escribir novos poemas pero empregando versos que aparecen nos diferentes poemarios que publicou a de Sarria.

Estou convencido de que este é un libro que pode ser unha oportunidade perfecta para achegarse á obra de Xela Arias, e ir descubrindo aos poucos a esta gran autora, é por iso que podemos considerar que este libro funciona como unha especie de carta de presentación, ou mellor dito como unha postal que se intercambian entre as dúas autoras.

Para concluír gustaríame recomendar “XelArias. Palabra á intemperie”, un libro que merece moito a pena, e co que lembramos a un dos grandes nomes da literatura escrita en galego. Tamén me gustaría dicir que a pesar de que non é a primeira vez que leo a Emma Pedreira, xa sexa prosa ou poesía, sempre teño a sensación de que estamos ante unha autora cunha imaxinación desbordante capaz de sorprender aos lectores cos seus libros. Ademais mencionar o gran traballo de Laura Romero cunhas ilustracións e colaxes que enriquecen a experiencia lectora. E felicitar a Baía Edicións por este precioso tributo a Xela Arias.

Recensión: O lector de Bernhard Schlink

Moitas veces lemos libros, que como lectores espertan en nós sentimentos acerca da historia que se tratan nas súas páxinas, e algunhas veces eses sentimentos son contraditorios ou fanche reflexionar máis en profundidade acerca do lido, e iso é exactamente o que me ocorreu con este marabilloso libro do escritor alemán, Bernhard Schlink, e que leva por título “O lector”, e que desde o pasado mes de Decembro podemos ler en galego grazas á edición da editoria Hugin e Munin e a tradución de David A. Álvarez Martínez.

Estou convencido de que a estrutura do libro, dividido en tres partes, axuda a que as contradicións crezan na cabeza dos lectores, pero tamén é innegable que o estilo claro e directo de Schlink non deixa lugar a dúbida sobre os temas máis delicados, que pode aparecer nunha obra na que se aborda o tema dos campos de concentración da Alemaña nazi.

A historia de “O lector” está narrada por Michael Berg, quen na primeira parte do libro lévanos á súa adolescencia, cando tiña quince anos e namorouse dunha muller de trinta e seis anos chamada Hanna Schmitz. Con Hanna, Berg descobre o amor, e a pesar de que entre eles a relación non é sempre un camiño de rosas, hai algo que nunca cambia, antes de deitarse xuntos el lerá en voz alta para ela. Pero un día Hanna desaparece da vida do noso protagonista, e aínda que ao principio isto supón unha gran perda para Berg, el logrará converterse nun brillante estudante de dereito. É neste contexto que un día, e durante un xuízo a cinco mulleres que están acusadas de crimes de guerra nazis, Berg descobre que Hanna é unha das acusadas.

Non podo ocultar que o que máis me gustou deste libro foron os seus personaxes protagonistas, de verdade que podo dicir que nunca me atopei con ningún como eles, Berg e Hanna son personaxes difíciles de esquecer e que unha vez concluída a lectura quedan connosco. De Berg gústanme as súas reflexións sobre o amor, e que coa perspectiva do tempo sexa capaz de recoñecer que nesa primeira relación houbo momentos nos que se fixeron dano o un ao outro. Mentres que de Hanna gústame o segredo que garda, e como é algo que se revela na parte máis interesante da historia, paréceme que o mellor é non comentar nada.

Esta é unha novela na que a memoria, e o como lembramos episodios da nosa vida son temas fundamentais. É obvio que tamén se trata o tema da memoria colectiva, no referente ao pobo alemán, que despois da Capitulación alemá de maio de 1945 tiveron que facer fronte ao episodio máis escuro da súa historia. Pero ademais do pasado e a memoria, tamén podemos atopar outros temas como son a inocencia do amor que experimenta Berg ao principio, a culpa e a vergoña, ou o poder da literatura.

A modo de conclusión gustaríame recomendar “O lector” de Bernhard Schlink, porque a pesar de que xa pasaron máis de vinte e cinco anos desde a súa publicación, é unha desas novelas que nos atrapa desde as súas primeiras páxinas, en gran medida por esa narración trepidante e a apaixonante historia aquí recollida, pero sen esquecernos de que é unha novela que nos fará reflexionar e pensar sobre o lido.

Recensión: Cobiza de María Reimóndez

Máis información na web de Xerais

Un dos acontecementos literarios do ano é a publicación do novo libro de María Reimóndez, unha autora que se caracteriza pola súa elevada produción literaria que abarca narrativa, poesía, diferentes ensaios e un gran labor como tradutora; e na que podemos atopar obras para todos os públicos, é por iso que este é un evento que os lectores celebramos. Nesta ocasión María Reimóndez preséntanos “Cobiza”, unha obra de ciencia ficción feminista, que vén de recivir o Premio Literario Pinto e Maragota á diversidade sexual e de Xénero.

En “Cobiza” expónsenos un escenario onde nun futuro a poboación está segregada e onde a maioría da poboación vive nunhas condicións penosas e baixo o control estrito por parte do sistema de vixilancia mundial (SVM); mentres que as elites habitaban nas Capitais, un lugar ao que a nosa protagonista, Luz, será levada tras gañar a lotería de fertilidade, unha experiencia que transformará a súa vida por completo. Isto é a grandes liñas o que ocorre na vida da nosa protagonista antes dá Gran desconexión, pero tamén veremos os efectos deste cataclismo, e o farémolo da man dun grupo de personaxes que serán testemuñas de como os seus corpos son clasificados como mulleres e vendidos, para manter as estruturas de poder dominantes.

Como se pode ver pola sinopse esta é unha novela moi orixinal, pero tamén de actualidade, unha historia interesante que atrapa ao lector desde o principio, e na que podemos apreciar cales son as preocupacións da autora con respecto ao mundo no que vivimos, neste novela explóranse temas como o machismo, o ecoloxismo, o clasismo, cales son os límites da ciencia e cal é a finalidade do progreso. Noutras palabras, “Cobiza” é un libro de ciencia ficción que se preocupa polos temas sociais e que está cheo de aventuras.

Outro aspecto a destacar é que estamos ante unha novela coral, e na que ten moito protagonismo o gran elenco de personaxes que atopamos nas páxinas desta obra, trátase de personaxes complexos e que están expostos a diferentes dilemas morais e situacións que nos fan conectar con eles. Reimóndez tómase o seu tempo para explicarnos o mundo que habitan estes personaxes, e preséntanolos seguindo unha orde de aparición que favorece que o lector queira pasar máis tempo neste mundo e coñecer máis e máis as que nel habitan.

Para concluír, gustaríame dicir que me encantou poder ler esta novela de María Reimóndez, autora que descubrín grazas ao poemario “Galicia en bus” (Xerais, Marzo 2018), e que nesta “Cobiza” tráenos unha novela que realmente merece moito a pena ler e que é moi recomendable. Ademais quero confesar que eu non son lector habitual de ciencia ficción, pero que con escritoras da talla de María Reimondez a calidade da súa prosa é tan grande, que un abre o libro e rapidamente mergúllase nas súas páxinas para gozar da historia.

Mis 10 mejores lecturas del 2020

Para esta entrada en la que he seleccionado algunas de mis mejores lecturas del pasado año, he decidido hacer un top 10; y en esta lista de diez libros, sólo los tres primeros se corresponden con mis tres mejores lecturas del 2020, mientras que el resto de títulos aparecen listados sin seguir ningún tipo de orden. En 2020 he leído treinta y nueve libros, y no me puedo quejar ni por la calidad de los títulos seleccionados, ni por la variedad de lecturas realizadas, en las que como siempre he intentado incluir poesía, más y más teatro, relatos y cuentos, e incluso un libro de no-ficción.

Pero antes me gustaría comentar un par de curiosidades. Empezando por el hecho de que en 2020, casi un 60% de mis lecturas estaban firmadas por autoras. Otra sorpresa ha sido ver que más de un 28% estaban escritas en gallego. Además, casi una sexta parte del total de las lecturas realizadas corresponden a clásicos de la literatura. Siendo el punto negativo el hecho de que sólo he leído un libro escrito en la lengua de Shakespeare.

“El molino del Floss” de Mary Ann Evans, es una novela que tal vez no tenga esa presencia que tienen otras obras de la autora inglesa, pero que sin duda sorprenderá, y para bien, a los lectores que decidan acercarse a esta historia que alberga sentimientos tan tristes, pero a la vez tan humanos. Considero que este es el mejor libro de todos los que he leído de George Eliot, y que con cada nuevo libro que leo de la autora se va convirtiendo en una de mis escritoras de referencia.

Canto yo y la montaña baila” de Irene Solà es un libro que compré en preventa (Junio de 2019), porque al leer la nota de prensa del Premi Llibres Anagrama de Novel·la quedé absolutamente maravillado con la historia que firmaba esta joven autora catalana, una sensación que pude volver a experimentar al leer esta novela durante los primeros días del confinamiento (Marzo 2020), en lo que podríamos definir como una especie de vía de escape que me ayudó a sobrellevar aquellos días, gracias a las páginas de un libro que nos transporta justo a los Pirineos, y nos deja ser testigos de toda la magia y el encanto que encierran esos paisajes.

Illa decepción” de Berta Dávila. En 2020 he podido leer dos libros de la autora santiaguesa Berta Dávila, primero “Carrusel” (2019) y luego “Illa decepción” (2020), pero si me tengo que quedar con uno, ese sería este “Illa decepeción”, y realmente no hay un motivo objetivo porque los dos libros me han gustado mucho, pero me parece que en esta tercera novela los lectores encontrarán situaciones y sentimientos que pueden sentir como propios, en una novela que podríamos decir que trata sobre la vida.

Pastoral Americana” de Philip Roth es uno de esos libros que uno sabe que tiene que leer, y es algo que ocurre porque antes de abrir el libro siente que va a ser una gran experiencia lectora, y esto es debido a ese magnetismo que generan ciertos novelistas, que como Philip Roth se han entregado a creación literaria, y esto los lectores lo notamos al abrir cualquiera de sus libros y al encontrarnos con esos personajes tan reales, esos lugares que a pesar de estar tan lejos los sentimos como sitios que conocemos y por los que hemos estado paseando toda nuestra vida, o ese ritmo narrativo que mantiene al lector totalmente enganchado.

El maestro y Margarita” de Mikhail Bulgakov fue una de mis primeras lecturas del pasado año, y de hecho podría decirse que esta fue la primera gran novela que leí en 2020, y digo grande no sólo por sus más de quinientas páginas sino porque esta historia tan bien hilada y llena de momentos memorables, y que además está considerada como una de esas grandes novelas de la literatura del pasado siglo.

“La única historia” de Julian Barnes, lecturas como esta me hacen pensar que los grandes escritores siempre serán capaces de publicar libros interesantes en los que los lectores encontrarán algo nuevo. En las páginas de este libro nos encontramos con una historia de amor entre Paul, que es un chico joven, y Susan, una mujer ya casada y con hijas; sin embargo, en esta ocasión Barnes utiliza a sus personajes para hablarnos de un tema más importante como puede ser el rechazo a la mujer alcohólica por parte de la sociedad.

“La inquilina de Wildfell Hall” de Anne Brontë supone el último libro de las hermanas Brontë que me quedaba por leer, y fue una historia que disfruté mucho, especialmente por las ideas que Anne es capaz de plasmar en se segunda novela, de la que aún, a día de hoy, podemos aprender mucho. También me gustaría compartir una breve reflexión acerca de la pequeña de las Brontë, porque el año pasado se celebró el doscientos aniversario de su nacimiento, y pensar en lo joven que nos dejó Anne, con apenas veintinueve años, me produce una sensación de tristeza, especialmente si pensamos como hubiera sido su carrera después de haber publicado una novela como esta.

“El amor en los tiempos del cólera” de Gabriel García Márquez, leer a uno de tus autores favoritos es uno de esos placeres que la lectura nos puede regalar, especialmente si lo prolongamos en el tiempo, en mi caso intentando incluir algún libro de García Márquez para leerlo cada año; y el año pasado le tocó su turno a esta historia de amor en la que su protagonista femenina, Fermina Daza, se ve envuelta a lo largo de su vida; una historia de amor en la que primero conoceremos a Florentino Ariza y luego al doctor Juvenal Urbino, dos hombres que se enamoran de Daza pero sin llegar ningún tipo de triangulo amoroso, mejor dicho estamos ante dos historias de “amor” que transcurren de forma paralela.

“Ollos de auga” de Domingo Villar es un libro que ha estado en mis estanterías durante años y años, y la verdad es que ya lo había intentando leer en el pasado, sin éxito; sin embargo no ha sido hasta 2020 que me decidí a leerlo y terminarlo. En esta primera novela de Villar se nos presenta al inspector Leo Caldas tratando de resolver un caso de asesinato ocurrido en Illa de Toralla (Ría de Vigo), y como no quiero desvelar nada de esta apasionante novela policíaca, me gustaría recalcar que Villar es capaz de capturar la esencia de la ciudad de Vigo de una manera muy notable.

“O país onde medran os limoeiros” este es uno de mis grandes descubrimientos de 2020, se trata de un ensayo sobre la historia y la importancia de los cítricos en Italia, un viaje por el país transalpino descubriendo las diferentes variedades de plantas y frutas. Este es un ensayo que es muy amable con el lector que no está especializado en este tema, y verdaderamente se puede disfrutar del viaje realizado por Helena Attlee, a la vez que se aprenden algunos datos curiosos e interesantes sobre un tema como este.

Esto ha sido todo, un año cargado de buenas lecturas, y es por ello que se me ocurren al menos otros diez títulos que podrían aparecer en una lista de “veinte libros para 2020”, pero en esta ocasión me parecía que tenía que respetar el formato y quedarme solo con diez.

Recensión: O país onde medran os limoeiros

Máis información na web de Rinoceronte Editora

Comezar un libro sen saber o que vas a atopar nas súas páxinas, pero sendo sabedor de que o vas a gozar dende o principio ata o final, é unha desas sensacións especiais que os bos libros deixan nos lectores, e isto foi o que me aconteceu con este libro titulado “O país onde medran os limoeiros” e que asina como autora a británica Helena Attlee.

Sendo sincero teño que dicir que cun título como “O país onde medran os limoeiros” é bastante doado saber o que nos imos atopar nas súas páxinas, pero tamén teño que dicir que ese estilo de narración de Attlee convérteo nunha lectura moi amena e relaxada na que un viaxará por todas esas rexións italianas sen saír de casa á vez que aprende máis cousas interesantes sobre os cítricos e a súa historia no país transalpino.

Neste libro de non-ficción que podemos ler en galego gracias á tradución de Moisés Barcia, cóntasenos esas viaxes de Helena Attlee a Italia como especialista na riqueza dos seus xardíns. E foi na súa primeira viaxe a Italia, cando Attle descubriu todos eses limóns e laranxas en cada recuncho, así foi aprendendo as súas diferentes variedades e os froitos máis curiosos e descoñecidos.

Unha historia que está estreitamente ligada coa familia Medici na conservación destas froitas en Florencia. Mergullándose na historia, menciónase o “Hesperides” de Ferrari, que é un libro que recolle unha clasificación taxonómica de cítricos, con información como o nome da froita, a orixe, o nome e aspecto da árbore, así como o aspecto das súas follas, flores e froitos. Ademais de recompilar información do uso do froito, a propagación e cultivo das árbores, e as enfermidades e posibles curas para estas árbores produtoras. Toda esta información acompañada duns debuxos impresionantes.

Poderiamos dicir que a autora dedica unha boa parte do libro as froitas máis coñecidas como poden ser a laranxa e o limón. Mencionado os usos das laranxas na cociña, especialmente a laranxa agre, e tamén coméntase como primeiro os portugueses, dende a India e logo dende China, introducen a variedade doce da laranxa no país, unha variedade que irá gañando en popularidade; aínda que en Italia a laranxa agre é moi común en diferentes pratos da súa gastronomía.

Unha orixe común para os limóns e as laranxas, provenientes de China, e que chegaron co pobo árabe a través do roteiro da seda. Chamoume a atención as conexións entre a Cosa nostra e o comercio transoceánico, de limóns e laranxas, camiño dos Estados Unidos durante a época da reunificación de Italia. Tamén mencionar a società e os limóns de Garda, onde son grandes produtores, pero que por culpa de diferentes acontecementos sufriron unha diminución na produción, e é que a enfermidade das plantas, e a chegada da primeira Guerra Mundial perdérono todo. Pero persoas como Giuseppe Gandossi están a facer un esforzo por recuperar o auténtico limón da Garda.

Outro dos nosos destinos será a rexión de Calabria, para coñecer o cultivo de Bergamota, destinado para a extracción do seu aceite con fins industriais e aplicación no mundo dos perfumes, e tamén á hora de preparar unha variedade de té como é o té Earl Grey. Novamente somos testemuñas de como unha serie de desastres afectan á produción, neste caso prexudicando a imaxe da opinión pública acerca deste produto. Este ouro verde que ten un proceso de extracción lento, e do que por cen kilos de froita fresca obtense só cincocentos gramos de aceite esencial, ademais a bergamota da un zume rico en antioxidantes, e as suas cáscas secas poden usarse como combustible para o inverno.

Para finalizar recóllese a historia de como foron chegando os diferentes cítricos a Italia, empezando con Alejandro Magno e as primeiras cidreiras procedentes dá India, así como o importante papael do pobo xudeu na difusión desta froita por toda Europa, especialmente no caso do Reino de Calabria, onde se da unha relación comercial ente os productores italianos e os rabinos (Lubavitch), porque estos últimos están interesados nun esrog perfecto (a froita dunha árbore non enxertado) para empregar durante o Sucot. A pesar de que a cidra tamén se emprega para facer froita cofitada, e como ocorre con outros cítricos italianos, a súa produción minguou moito nas últimas décadas, pero Helena Attlee sempre atopa unha persoa que simboliza esa última resistencia, e que tenta manter o cultivo desta froita nunha rexión na que poderiamos dicir que xa é parte da súa historia.

A modo de conclusión gustaríame dicir que o que máis me gustou deste libro é que nel atopamos anécdotas en primeira persoa, que nos fan ser protagonistas de todas as investigacións e descubrimentos que vai facendo a autora. “O país onde medran os limoeiros” é un libro moi recomendable para todas esas persoas que queiran coñecer outra cara dun país tan querido como é Italia.